Kumluca Tarihçesi
Kumluca ilçesi konum itibariyle günümüzde Teke Yarımadası eski çağda ise Likya olarak adlandırılan bölgede bulunmaktadır. Likya; doğuda Pamfilya, batıda Karya, kuzeyde ise Psidya ile çevrilidir.
Teke Yarımadası'nın M.Ö. 3. bin yıldan beri iskan edildiği bilinmektedir. Fakat bu bölgede yapılan arkeolojik araştırmalar 2. Bin yıldan eskiye giden bir iskanı henüz tespit etmemiştir.(Oktay Akşit, Likya Tarihi s.66) Dilbilim yönünden yapılan araştırmalarla yörede kullanılan yer adlarının, Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde görülen ve M.Ö. 3 bin yılla tarihlenen yer adlarıyla benzeşmesi Likya'da da M.Ö. 3 bin yıllarında yerleşmeler olduğu sonucunu vermektedir. Görüldüğü gibi, arkeolojik belgeler ve dilbilim verileri, Likya'da M.Ö. 3 bin yıllarında bir yerleşim olduğunu kanıtlayacak niteliktedir. Fakat elde edilen bulgular bu yerleşimlerin kimler tarafından meydana getirildiği sorusunun tam olarak açıklanmasına yetmemektedir.
Likya ismi ve Likyalıların kökeni hakkında tarihçiler tarafından birçok görüş ileri sürülmüştür. Heredotos'a göre Likyalılar Girit'ten göç etmiş bir topluluktur. Oktay Akşit'e göre ise Eski Şark ve Mısır kaynaklarının da gösterdiği gibi, Lukka'lar yani Likya'lılar en az M.Ö. 2. bin yıl ortasından beri Likya'da oturan bir kavimdir. (Oktay Akşit, Likya Tarihi s.76)
Doğu Akdeniz ticaretinin gelişmesi önce Persleri, daha sonra Büyük İskender'i Likya'ya çekmiş ve İskender M.Ö. 330 yılında bütün Likya'yı denetimi altına almıştır. (Akşit, Helenistik ve Roma Devrinde Likya, s. 48) Likyalılar bu istilaya karşı koymamışlar ve teslim olmuşlardır. Bunun nedeni, Pers baskısının İskender ile tamamen ortadan kalkacağını umut etmeleridir. Fakat aksine İskender'in Likya'ya gelmesinden sonra Likya'lılar tam bağımsızlıklarını bir daha kazanamamışlardır. Büyük İskender'in ölümünden sonra denetimin zayıflaması, zaman zaman Suriye, Mısır ve Rodos'un Likya?da hegomonya kurmalarına yol açmış (Erel s.39), bu kargaşalık, Likya Birliği'nin Limyra Beyi Perikles tarafından M.Ö. 2. asrın başlarına doğru kurulmasıyla yerini tekrar istikrara bırakmıştır. Daha sonraki yıllarda sahillerin tekrar korsan yatağı haline gelmesi üzerine M.Ö. 67'de Pompeyüs büyük emir selahiyeti ile buralara gelip korsanlığı sona erdirmiş, M.S. 43'de de İmparator Cladius tarafından Likya ile Pamfilya birleştirilerek yeni eyaletin ismi Likya-Pamfilya (Çetinkaya s.23) yapılmıştır.
Bizans döneminde kısa dönemli Arap saldırı ve işgallerini yaşayan bölge, Bizans hakimiyetinden sonra 1207-1308 yılları arasında Anadolu Selçuklu hakimiyetinde kalmıştır. Anadolu Selçuklu Devleti döneminde yöreye Teke Boyu yerleştirilmiştir. Daha sonra Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılması üzerine 1308-1361 yıllarında Teke Oğulları Beyliği'nin hakimiyetinde kalan yörede, Teke Oğulları Beyliği?nin Osmanlılar tarafından ortadan kaldırılmasıyla 1426 yılında Osmanlı idaresi başlamıştır.
Osmanlı döneminde Elmalı Kazasına bağlı bir bucak merkezi olarak idari yapıda yer alan ilçe o dönemde İğdir maa Kardiç (İğdir ve Kardiç) adıyla anılırdı.
Finike ovası olarak adlandırılan ve Finike ve Kumluca ilçelerini barındıran bu ovanın doğu kesimi yani günümüzde Kumluca ilçesi sınırları içinde kalan kısmında ilk yerleşim bu günkü ilçe merkezinin 5km kadar doğusunda Sarıkavak adıyla 1830 yıllarında yapılmıştır.
Daha eski yerleşimlerde de olduğu gibi bu yerleşim de yine ovanın bitiminde yükseltilerin başladığı kısımda olmuştur. Bunun da sebebi ovanın denize yakın alt ve orta kısımlarının hala bataklık olması yada o kısımlarda içme suyunun olmayışıdır.
1914 yılında Antalya'nın bağımsız bir il olması ile, idari teşkilatta yapılan değişikliklerle İğdir maa Kardiç bucağının İğdir kısmı Kumluca adını alarak kaza olan Finike'ye, Kardiç kısmı da Kemer adını alarak Antalya'ya bağlanmıştır. Bu sırada Sarıkavak İğdir maa Kardiç bucağının bir köyüdür. Günümüzde köy olan Kuzca o dönemde bucak merkezi idi daha sonra bucak merkezi Gödene'ye (Altınyaka) alınmıştır. Yöre hakının göçebeliği ve yarı göçebeliği bırakıp yerleşik hayata geçmesiyle kalabalık bir merkez haline getirdiği bugünkü ilçe merkezinin bulunduğu yerde Kumluca bucağı kurulmuştur.
Kumluca bucağı 1958 yılında 7033 sayılı kanunla Finike'den ayrılarak ilçe haline getirilmiştir.
